AI: creëert een illusie van mogelijkheden

Samenvatting

AI creëert een illusie van mogelijkheden: generatieve tools maken output overtuigend, terwijl vaardigheden en vertrouwen kunnen afnemen.

AI en de capability mirage: wat er gebeurt

Generatieve AI-tools produceren voor vrijwel iedereen redelijk verzorgde resultaten bij basistaken. Daardoor zegt het eindproduct minder over de kennis, ervaring en beoordelingsvaardigheid van de maker. De organisatie kan aan de buitenkant bekwaam lijken, terwijl onderliggende vaardigheden langzaam verdwijnen.

Die spanning staat centraal in een studie van Anthrome Insight en Axialent, waarvoor AI-experts werden geïnterviewd. Stephanie Antonian, oprichter en CEO van AI-productontwikkelaar Aestora, waarschuwt dat een resultaat er goed uit kan zien zonder dat duidelijk is hoe veerkrachtig het werk werkelijk is of welke aansprakelijkheid het kan veroorzaken. De studie beschrijft AI daarom niet alleen als verbeteraar, maar ook als versterker van bestaand werk.

Waarom de capability mirage ertoe doet

BI-professionals beoordelen analyses, dashboards en documentatie vaak aan de hand van wat er wordt opgeleverd. Generatieve AI maakt die beoordeling lastiger: een verzorgd rapport kan begrip verhullen dat nooit aanwezig was. Dat raakt niet alleen de kwaliteit van individuele producten, maar ook de manier waarop collega’s elkaars expertise inschatten.

Wanneer teams niet meer betrouwbaar kunnen vaststellen wie een onderwerp echt begrijpt, neemt het onderlinge vertrouwen af. Dat maakt controle, samenwerking en het toewijzen van verantwoordelijkheden ingewikkelder. De kern van het probleem ligt dus niet bij het uiterlijk van AI-output, maar bij het ontbreken van zicht op de redenering erachter.

Concrete takeaway voor BI-professionals

Beoordeel AI-ondersteund werk niet alleen op vorm en eindresultaat. Laat de maker ook aannames, controles en gemaakte keuzes toelichten. Test daarnaast of die persoon het resultaat zonder AI kan uitleggen en aanpassen. Zo wordt zichtbaar of een dashboard of analyse echte kennis weerspiegelt, of vooral een overtuigende buitenkant.