Sociaal businessmodel: klant betaalt niet, personeel werkt gratis

Samenvatting

Sociaal businessmodel: de klant betaalt niet, vrijwilligers werken onbetaald en financiers dragen de rekening.

Sociaal businessmodel draait op drie partijen

Een sociaal businessmodel brengt hulpvragers, vrijwilligers en financiers samen. De hulpvrager betaalt weinig of niets, terwijl vrijwilligers het werk uitvoeren en een derde partij de kosten draagt. Daardoor moet de sociale ondernemer drie partijen tegelijk bedienen.

Mathijs Tiemens, programma-adviseur bij het Oranje Fonds, beschrijft hoe zulke modellen werken. Het fonds, dat een kwart eeuw geleden werd opgericht, biedt geld, kennis, netwerk en een groeiprogramma waarmee ondernemers hun idee kunnen valideren.

Dementtalent laat de constructie concreet zien. Mensen met dementie doen vrijwilligerswerk bij organisaties zoals Staatsbosbeheer, zonder zelf te betalen. Financiers nemen de rekening op zich. Een PwC-businesscase becijfert dat 50.000 deelnemers samen ongeveer 400 miljoen euro per jaar aan zorgkosten besparen, vooral doordat zij later naar een verpleeghuis gaan.

Waarom het sociaal businessmodel een scherpe rekensom vraagt

Een gewone onderneming kan de betalende klant centraal stellen. Een sociaal initiatief moet waarde aantonen aan drie groepen met verschillende belangen: de deelnemer, de ontvangende organisatie en de financier. Valt één partij weg, dan raakt het hele model uit balans.

Daarom krijgen de why en de propositie een praktische functie. Ze moeten verklaren waarom iemand vrije tijd geeft, waarom een organisatie deelnemers ontvangt en waarom een financier betaalt. Ook prijsbepaling, het vasthouden van vrijwilligers en subsidieverslaving bepalen de houdbaarheid.

De businesscase van Dementtalent laat bovendien zien dat maatschappelijke besparingen niet automatisch beschikbare inkomsten worden. Het knelpunt blijft dat vrijwel al het geld tijdelijk is. Dat vraagt om een financiële onderbouwing die kosten, maatschappelijke resultaten en de duur van financiering afzonderlijk zichtbaar maakt.

Concrete takeaway voor het sociaal businessmodel

Breng eerst de drie partijen afzonderlijk in kaart: wat ontvangt de deelnemer, welke waarde krijgt de uitvoerende organisatie en welk resultaat financiert de derde partij? Test daarna de propositie en leg tijdelijke subsidies apart vast van inkomsten die het model structureel dragen.